नेपालमा लैङ्गिक समानता तथा समावेशीकरण कायम गर्न विभिन्न संस्थागत, कानुनी, प्रशासनिक तथा नीतिगत प्रयासहरू भएका छन् । प्रमुख प्रयासहरू निम्नानुसार छन् :

नेपालमा लैङ्गिक समावेशीकरणका लागि गरिएका विभिन्न प्रयासका कारण महिलाको शिक्षा, प्रशासन, राजनीति, सम्पत्ति तथा न्यायमा पहुँच बढाउने दिशामा परिवर्तन आएका छन् ।

आएका प्रमुख परिवर्तनहरू :

अबका दिनमा गर्नुपर्ने कार्यहरू :

महिला र पुरुषलाई जीवनरूपी रथका दुई पाङ्ग्रासँग तुलना गरिन्छ । यीमध्ये कुनै एक पक्ष कमजोर भएमा समाजको सन्तुलित विकास सम्भव हुँदैन ।

इतिहासको विभिन्न समयमा महिलालाई कमजोर ठानी घरभित्र सीमित गर्ने, घरधन्दा तथा बालबालिकाको स्याहारसुसारमा मात्र केन्द्रित गर्ने, पुरुषको अधीनमा राख्ने तथा विभिन्न अधिकारबाट वञ्चित गर्ने प्रवृत्ति विकास भयो ।

विकास प्रक्रियामा लैङ्गिक समावेशीकरणको अवधारणा मुख्य रूपमा चार चरण हुँदै विकसित भएको पाइन्छ :

महिला सशक्तीकरणका उपायहरू :

महिलाको क्षमता, अधिकार, अवसर तथा निर्णय क्षमतामा वृद्धि गर्नु महिला सशक्तीकरण हो । महिला सशक्तीकरणलाई कल्याणकारी तहबाट नियन्त्रण तहसम्म विकास हुने प्रक्रियाका रूपमा हेर्ने गरिन्छ ।

नेपालमा समावेशीकरणको अवधारणाअनुरूप विद्यमान लैङ्गिक विभेदको अन्त्य गरी लैङ्गिक समानता कायम गर्न विभिन्न संस्थागत, कानुनी तथा नीतिगत प्रयासहरू भएका छन् ।