विपत् भनेको एउटा आपतकालीन अवस्था हो, जसले जनधनको क्षति गर्नुका साथै समुदायको सामान्य दैनिक जीवनलाई अवरुद्ध वा खलबल्याउँछ ।

विपत्को अवस्थामा मानिसहरू असहाय बन्न सक्छन् । उनीहरूको खानपिन, लुगाफाटा, घरबास, औषधोपचार, सुरक्षा आदि अत्यावश्यक सेवा तथा प्रणाली अवरुद्ध हुन सक्छन् ।

परिवार वा समुदायसँग तत्काल यस्ता आवश्यकता पूरा गर्न सक्ने पर्याप्त क्षमता नहुन सक्छ । यसबाट मानवीय, भौतिक, आर्थिक तथा वातावरणीय क्षति हुन्छ र सामान्य सामाजिक अवस्था प्रभावित हुन्छ ।

सामान्यतया प्रकोप र विपत् शब्दलाई उस्तै अर्थमा प्रयोग गर्ने गरिए पनि यी दुईबीच फरक रहेको हुन्छ ।

प्रकोप भनेको जनधनको क्षति, मृत्यु वा घाइते हुने अवस्था, सम्पत्तिको नोक्सानी तथा वातावरणीय क्षति गराउन सक्ने सम्भावित घटना हो । विपत् भनेको त्यही प्रकोपको प्रभावका कारण सिर्जना हुने गम्भीर सङ्कटकालीन अवस्था हो ।

विपत् एउटा आपतकालीन अवस्था हो, जसले जनधनको क्षति गर्नुका साथै मानिसहरूको सामान्य दैनिक जीवनलाई खलबल्याउँछ । विपत्को समयमा मानिसको खानपिन, घरबास, लुगाफाटा, औषधोपचार, सुरक्षा लगायतका आधारभूत आवश्यकता प्रभावित हुन सक्छन् ।

विपत् कहिले, कहाँ र कसलाई पर्छ भन्ने निश्चित हुँदैन । बाढी, पहिरो, आगलागी, हुरीबतास, चट्याङ आदि प्रकोप जुनसुकै समयमा हुन सक्छन् । यस्ता घटनाले मानिसको जाति, धर्म, भाषा, वर्ग वा आर्थिक अवस्था हेर्दैनन् ।

प्रकोपका कारण मानिस हराउने, मृत्यु हुने, घाइते हुने, घरपालुवा पशु मर्ने, खेतबारी तथा घर नष्ट हुने र मानिस विस्थापित हुनुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ ।