कुनै व्यक्ति वा मानिसको समूहले आफ्नो बसोबासको स्थान परिवर्तन गरी अर्को स्थानमा बसोबास गर्न जाने प्रक्रियालाई बसाइँसराइ भनिन्छ । बसाइँसराइ निश्चित समय, उत्पत्तिस्थान, गन्तव्यस्थल र मानिसको प्रवाहसँग सम्बन्धित हुन्छ ।

बसाइँसराइका प्रमुख अवधारणात्मक पक्षहरू :

कुनै देशको भौगोलिक सीमाभित्र एक स्थानबाट अर्को स्थानमा बसोबास परिवर्तन गर्ने प्रक्रियालाई आन्तरिक बसाइँसराइ भनिन्छ । अर्थात् व्यक्तिले देशको सीमा नछोडी आफ्नो बसोबासको स्थान परिवर्तन गर्नु आन्तरिक बसाइँसराइ हो ।

आन्तरिक बसाइँसराइलाई प्रवाहको दिशा तथा धारका आधारमा निम्नानुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ :

बसाइँसराइलाई जनसङ्ख्या र साधन–स्रोतबीचको सम्बन्धका रूपमा पनि हेर्न सकिन्छ । मानिसहरू साधन–स्रोत, रोजगारी, शिक्षा तथा अन्य अवसरको खोजीमा एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा बसाइँ सर्ने गर्छन् ।

सामान्य अर्थमा कुनै विषयमा समयसँगै देखिने विकास वा परिवर्तनको दिशालाई प्रवृत्ति भनिन्छ । बसाइँसराइको प्रवृत्तिले मानिसको उत्पत्तिस्थान, गन्तव्यस्थल, बसाइँ सर्नेको सङ्ख्या र त्यसमा समयअनुसार आएको परिवर्तनलाई जनाउँछ ।

यी तथ्याङ्कले स्रोत सामग्रीअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बसाइँसराइको सङ्ख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखाउँछन् । भूमण्डलीकरण, यातायातको विस्तार तथा सूचना र सञ्चार प्रविधिको विकासले बसाइँसराइको प्रक्रियालाई अझ तीव्र बनाएको छ ।