खोज वा अनुसन्धानका प्रश्नहरूको समाधान गर्नका लागि सान्दर्भिक तथा विशिष्ट जानकारी प्राप्त गर्ने व्यवस्थित प्रक्रियालाई तथ्याङ्क सङ्कलन विधि भनिन्छ । सङ्कलित तथ्याङ्कलाई व्यवस्थापन, प्रशोधन र विश्लेषण गरी अनुसन्धानका प्रश्नहरूको जवाफ निकालिन्छ ।

प्रश्नावलीलाई सर्वेक्षण प्रश्नावली पनि भनिन्छ । यसमा आवश्यक सूचना प्राप्त गर्ने उद्देश्यले प्रश्नहरूको सूची तयार गरी उत्तरदातासमक्ष प्रस्तुत गरिन्छ र उनीहरूबाट उत्तर सङ्कलन गरिन्छ ।

प्रश्नावलीबाट धेरै व्यक्तिहरूबाट कम समय, कम खर्च र सीमित स्रोतसाधन प्रयोग गरी तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न सकिने भएकाले यो सबैभन्दा प्रचलित साधन हो ।

अन्तर्वार्ताकारले उत्तरदातालाई सोध्ने प्रश्नहरू वा ती प्रश्नसम्बन्धी टिपोटको व्यवस्थित सूचीलाई अन्तर्वार्ता मार्गदर्शन भनिन्छ । संरचित अन्तर्वार्तामा प्रश्नावलीलाई नै अन्तर्वार्ता मार्गदर्शनका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

Zoom, Microsoft Teams, Google Meet, Cisco Webex जस्ता भिडियो अनुप्रयोगहरू सभासम्मेलन, अनलाइन कक्षा तथा समूहगत कुराकानीका लागि प्रयोग गरिन्छन् । यस्ता अनुप्रयोगलाई खोज तथा अनुसन्धानमा पनि अन्तर्वार्ता लिन, समूह छलफल सञ्चालन गर्न र उत्तरदाताबाट प्रत्यक्ष जानकारी सङ्कलन गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

सामाजिक अध्ययन विषयमा तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न प्रयोग गर्न सकिने चार प्रमुख साधनहरू निम्नानुसार छन् :

अध्ययन अनुसन्धानका लागि तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने विधि तथा साधनहरू छनोट गर्दा निम्न कुराहरूमा ध्यान दिनुपर्छ :