तथ्याङ्कलाई सफा तथा व्यवस्थित गर्ने, अनावश्यक तथा त्रुटियुक्त तथ्याङ्क हटाउने र शङ्कास्पद तथ्याङ्कलाई पुनः पुष्टि गर्ने चरणलाई तथ्याङ्क तयारी भनिन्छ ।

विभिन्न उत्तरदाता वा स्रोतबाट प्राप्त तथ्याङ्क तथा सूचनालाई तालिका, सूची आदिमा व्यवस्थित गरी तथ्याङ्क प्रशोधनका लागि तयार पारिन्छ ।

तथ्याङ्क प्रशोधनबाट प्राप्त नतिजाहरूको विश्लेषण गरी त्यसको अर्थ निकाल्ने कार्य यस चरणमा गरिन्छ । तथ्याङ्कका नतिजाहरूले आफैँ मात्र पूर्ण अर्थ दिन सक्दैनन् ।

तिनीहरूको अर्थ र अनुसन्धान प्रश्नहरूसँगको सम्बन्धका आधारमा अनुसन्धानको निष्कर्ष निकालिन्छ । प्राप्त निष्कर्षका आधारमा योजना निर्माण तथा अन्य महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू समेत गरिने भएकाले तथ्याङ्क विश्लेषणलाई अनुसन्धानको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण चरण मानिन्छ ।

जानकारीलाई शब्द, वाक्य तथा अनुच्छेदका माध्यमबाट प्रस्तुत गर्ने तरिकालाई शाब्दिक प्रस्तुतीकरण भनिन्छ ।

यस प्रकारको प्रस्तुतीकरणमा लेखकले जानकारीलाई व्याख्या गर्न, पुष्टि गर्न र निष्कर्ष निकाल्न सक्ने भएकाले यो व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।

अनुसन्धान वा खोजका क्रममा सूचना तथा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेर मात्र अनुसन्धान पूरा हुँदैन । सङ्कलन गरिएका सबै सूचना तथा तथ्याङ्क अनुसन्धानका लागि समान रूपमा उपयोगी नहुन सक्छन् ।

त्यसैले सर्वप्रथम तथ्याङ्कको तयारी गरी आवश्यक र सही तथ्याङ्क छुट्याइन्छ । त्यसपछि तथ्याङ्क प्रशोधन गरिन्छ र प्रशोधित तथ्याङ्कको विश्लेषण गरी अनुसन्धान प्रश्नहरूको उत्तर निकालिन्छ ।

यी कार्यहरू सम्पन्न भएपछि आवश्यक तथ्याङ्क सुरक्षित रूपमा भण्डारण गरिन्छ । अन्त्यमा लक्षित समूहलाई अनुसन्धानका नतिजाबारे जानकारी दिन शाब्दिक, तालिकात्मक वा चित्रात्मक माध्यमबाट प्रस्तुतीकरण गरिन्छ । त्यसैले तथ्याङ्क सङ्कलनपछिका कार्यहरू अनुसन्धानका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण चरणहरू हुन् ।

शाब्दिक प्रस्तुतीकरणलाई प्रभावकारी बनाउने पाँच प्रमुख उपायहरू निम्नानुसार छन् :

जानकारीलाई चित्र, चार्ट, ग्राफ, नक्सा आदि दृश्य माध्यमबाट प्रस्तुत गर्ने तरिकालाई चित्रात्मक प्रस्तुतीकरण भनिन्छ ।

चित्रात्मक प्रस्तुतीकरणका पाँच प्रमुख प्रकार र तिनका फाइदाहरू यस प्रकार छन् :