जीवनोपयोगी सिपका रूपमा डिजिटल सिपहरू तथा सामान्य अनुसन्धान सिपहरू
अध्ययन प्रस्तावनाको संरचना
पाठ परिचय
यस पाठमा हामी अध्ययन प्रस्तावनाको संरचना का बारेमा विस्तृत रूपमा अध्ययन गर्नेछौँ । कुनै पनि अनुसन्धान वा खोजकार्य सुरु गर्नुअघि त्यसको उद्देश्य, विधि, तथ्याङ्कका स्रोत र अध्ययनको प्रक्रिया स्पष्ट हुने गरी व्यवस्थित योजना तयार गर्नुपर्छ । यस्तो योजनालाई अध्ययन प्रस्तावना भनिन्छ ।
राम्रो अध्ययन प्रस्तावनाले अनुसन्धानलाई व्यवस्थित, उद्देश्यपूर्ण र प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्छ ।
अभ्यास
तलका प्रश्नहरूको अति छोटो उत्तर दिनुहोस् :
अध्ययन प्रस्तावना भनेको के हो ?
कुनै निश्चित विषयमा अनुसन्धान वा खोजकार्य कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने बारेमा तयार गरिएको व्यवस्थित योजनालाई अध्ययन प्रस्तावना भनिन्छ ।
अनुसन्धानको उद्देश्य, समस्या, विधि, तथ्याङ्कका स्रोत, विश्लेषणको प्रक्रिया र आवश्यक सन्दर्भ समेटेर तयार गरिएको पूर्वयोजना ।
अध्ययन प्रस्तावनाका मुख्य अङ्गहरू :
परिचय
Introductionसमस्याको कथन
Statement of the Problemअध्ययनका उद्देश्य
Objectivesसाहित्य पुनरावलोकन
Literature Reviewअध्ययन विधि
Methodologyसन्दर्भ सामग्री
Referencesमहत्त्वपूर्ण कुरा
अध्ययन प्रस्तावना अनुसन्धान सुरु गर्नुअघि तयार गरिने योजना भएकाले यसले अनुसन्धानको दिशा, उद्देश्य र कार्यप्रक्रिया स्पष्ट बनाउँछ ।
अध्ययन विधिमा के–के कुरा लेख्नुपर्छ ?
अध्ययन विधि अन्तर्गत अनुसन्धानको प्रकृति, प्रयोग गरिने अनुसन्धान विधि, तथ्याङ्कका स्रोत तथा तथ्याङ्क सङ्कलनका साधनहरू उल्लेख गरिन्छ ।
अध्ययन विधिमा समावेश हुने मुख्य पक्षहरू :
अनुसन्धान विधिको प्रकृति
तथ्याङ्कका स्रोत
प्राथमिक तथ्याङ्क सङ्कलनका माध्यम :
सर्वेक्षण
अन्तर्वार्ता
क्षेत्र भ्रमण
अवलोकन
द्वितीय तथ्याङ्कका सम्भावित स्रोत :
यस अध्ययन प्रस्तावनामा उल्लिखित द्वितीय तथ्याङ्क सङ्कलनका स्रोतहरू कुन–कुन हुन् ?
प्रस्तुत अध्ययन प्रस्तावनामा उल्लिखित द्वितीय तथ्याङ्क सङ्कलनका स्रोतहरू निम्नानुसार छन् :
इन्टरनेट
वेबसाइट, अनलाइन लेख तथा डिजिटल रूपमा प्रकाशित सामग्रीबाट आवश्यक सूचना प्राप्त गर्न सकिन्छ ।
पुस्तकालयका पुस्तकहरू
अध्ययन विषयसँग सम्बन्धित पुस्तक तथा सन्दर्भ सामग्रीबाट आवश्यक जानकारी सङ्कलन गर्न सकिन्छ ।
पत्रपत्रिकाहरू
प्रकाशित समाचार, लेख, सम्पादकीय तथा अन्य सामग्रीलाई द्वितीय तथ्याङ्कका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
सरकारी तथा गैरसरकारी प्रतिवेदन
विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाले प्रकाशित गरेका प्रतिवेदन र तथ्याङ्क उपयोग गर्न सकिन्छ ।
सम्बन्धित लेख तथा अनुसन्धान
पहिले प्रकाशित अनुसन्धान, शोधपत्र तथा विषयसँग सम्बन्धित लेखहरूबाट आवश्यक सूचना लिन सकिन्छ ।
Discussion
Share a helpful question, idea, or explanation with other students.