समतामूलक समाज भनेको त्यस्तो समाज हो जहाँ सबै नागरिकलाई समान सम्मान, अवसर र न्यायोचित पहुँच प्रदान गरिन्छ । यस्तो समाजमा जातजाति, लिङ्ग, वर्ण, आर्थिक अवस्था, शारीरिक अवस्था, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अवस्थाका आधारमा विभेद गरिँदैन ।

विभिन्न कारणले वर्षौँदेखि पछाडि परेका वा पारिएका नागरिकलाई समावेशीकरण तथा सामाजिक न्यायको सिद्धान्तअनुसार विकास र राज्य प्रणालीको मूलधारमा समाहित गरिन्छ ।

समतामूलक समाज निर्माणका लागि आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक तथा सांस्कृतिक रूपमा पछाडि परेका नागरिकलाई अवसर, अधिकार र स्रोतमा न्यायोचित पहुँच उपलब्ध गराउनुपर्छ । प्रमुख उपायहरू निम्नानुसार छन् :

नेपालमा प्रजातन्त्रको विकाससँगै विभिन्न राजनीतिक दल तथा राज्यका नीतिहरूमा समतामूलक र समावेशी समाज निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त हुँदै आएको छ । आवधिक योजना, संविधान, कानुन तथा शासकीय संरचनामार्फत समावेशीकरणलाई महत्त्व दिइएको पाइन्छ ।

समतामूलक समाज निर्माण राज्यको मात्र जिम्मेवारी नभई प्रत्येक नागरिकको पनि दायित्व हो । म आफूले निम्न भूमिका खेल्न सक्छु :