पाठ ५
धार्मिक तथा क्षेत्रीय पहिचान
तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् :
तपाईंको आफ्नो धार्मिक पहिचान झल्कने संवाद वा लेख तयार पारी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।
सीता, हाम्रो धार्मिक पहिचान भन्नाले वास्तवमा के बुझिन्छ ?
हामीले मान्ने धर्म, त्यससँग सम्बन्धित मूल्य–मान्यता, संस्कार, चाडपर्व, पूजा–आराधना र जीवनशैलीले हाम्रो धार्मिक पहिचान झल्काउँछन् । हाम्रो परिवार हिन्दू धर्म र संस्कृतिसँग सम्बन्धित छ ।
हिन्दू धर्मसँग सम्बन्धित प्रमुख धार्मिक ग्रन्थहरू के–के हुन् त ?
वेद, उपनिषद्, रामायण, महाभारत, भगवद्गीता र विभिन्न पुराणहरू हिन्दू धर्मका महत्त्वपूर्ण धार्मिक तथा दार्शनिक ग्रन्थहरू हुन् ।
हामीले धर्म र संस्कृतिको संरक्षण कसरी गर्न सक्छौँ ?
आफ्ना सकारात्मक संस्कार, भाषा, चाडपर्व, मठमन्दिर, धार्मिक सम्पदा र परम्पराको संरक्षण गरेर गर्न सक्छौँ । तर धर्मको संरक्षण गर्दा अरू धर्म र संस्कृतिको पनि सम्मान गर्नुपर्छ ।
घरमा हजुरआमा नियमित रूपमा पूजा गर्नुहुन्छ र मन्दिर पनि जानुहुन्छ । उहाँले पनि हामीलाई धेरै संस्कार सिकाउनुहुन्छ ।
हो नि । पुरानो पुस्ताबाट नयाँ पुस्तामा राम्रो संस्कार हस्तान्तरण हुनु धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । हाम्रो पुस्ताले पनि धर्मको सकारात्मक पक्ष बुझेर संरक्षण गर्नुपर्छ ।
हिन्दू संस्कृतिमा अतिथिलाई सम्मान गर्ने परम्परा पनि छ होइन ?
हो । “अतिथि देवो भवः” भन्ने भावनाले पाहुनाको सम्मान गर्न सिकाउँछ । त्यस्तै अहिंसा, परोपकार, सत्य, सेवा, सहिष्णुता र सबैको कल्याणको भावना पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।
आश्रम व्यवस्थाबारे पनि मैले सुनेको छु । त्यो के हो ?
हिन्दू दर्शनमा जीवनलाई ब्रह्मचर्य, गृहस्थ, वानप्रस्थ र संन्यास गरी चार आश्रममा व्याख्या गरिएको पाइन्छ । यसले जीवनका विभिन्न चरणमा फरक जिम्मेवारी र कर्तव्यको महत्त्व बुझाउँछ ।
अब मैले पनि आफ्नो धर्म र संस्कृतिबारे अझ बढी जान्ने र सकारात्मक पक्षको संरक्षण गर्ने प्रयास गर्छु ।
यही राम्रो कुरा हो । आफ्नो धार्मिक पहिचानमा गर्व गर्दै अरूको धर्म र पहिचानलाई पनि सम्मान गर्नुपर्छ ।
संवादको मूल सन्देश
आफ्नो धर्म, संस्कृति र परम्पराको संरक्षण गर्नु महत्त्वपूर्ण भएजस्तै अन्य धर्म, संस्कृति र धार्मिक पहिचानको सम्मान गर्नु पनि समान रूपमा आवश्यक छ ।
नेपालका विभिन्न धर्मका साझा कुराहरू पहिचान गरी सूची तयार पार्नुहोस् ।
नेपालमा विभिन्न धर्म मान्ने मानिसहरू बसोबास गर्छन् । धार्मिक मान्यता र अभ्यास फरक भए पनि स्रोत सामग्रीमा उल्लेख गरिएका केही साझा पक्षहरू निम्नानुसार छन् :
परोपकारको भावना
सबै धर्मले मानिसको हित, सहयोग, सेवा र परोपकार गर्नुपर्ने भावनालाई महत्त्व दिने गर्छन् ।
चाडपर्व र धार्मिक परम्परा
विभिन्न धर्मका आफ्ना–आफ्नै चाडपर्व, संस्कार तथा धार्मिक परम्पराहरू हुन्छन् र तिनलाई आ–आफ्नो मान्यताअनुसार मनाइन्छ ।
आदर्श र नैतिक मूल्य
प्रत्येक धर्मका आफ्ना आदर्श, मूल्य–मान्यता तथा नैतिक शिक्षाहरू हुन्छन् ।
Discussion
Share a helpful question, idea, or explanation with other students.