जीवनोपयोगी सिपका रूपमा डिजिटल सिपहरू तथा सामान्य अनुसन्धान सिपहरू
शाब्दिक जानकारीलाई प्रस्तुत गर्ने तरिका
पाठ परिचय
यस पाठमा शाब्दिक जानकारीलाई प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्ने तरिका का बारेमा अध्ययन गरिन्छ । अनुसन्धान प्रतिवेदन, प्रस्तावना वा अन्य प्राज्ञिक लेखनमा प्रयोग हुने प्राविधिक शब्द, पादटिप्पणी, अन्त्य टिप्पणी र छोटो रूपको सूची जस्ता पक्षलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।
यस्ता तत्वहरूको उचित प्रयोगले लेखनलाई स्पष्ट, व्यवस्थित, विश्वसनीय र पाठकमैत्री बनाउन सहयोग गर्छ ।
अभ्यास
तलका प्रश्नहरूको अति छोटो उत्तर दिनुहोस् :
प्राविधिक शब्दको छोटो परिचय दिनुहोस् ।
कुनै खास विषय, पेशा वा प्राज्ञिक क्षेत्रमा विशेष तथा निश्चित अर्थमा प्रयोग हुने शब्दलाई प्राविधिक शब्द (Technical Term) भनिन्छ ।
अनुसन्धान प्रस्तावना तथा प्रतिवेदनमा प्रयोग गरिएका प्राविधिक शब्दहरूको अर्थ पाठकले सजिलै बुझ्न सक्ने गरी स्पष्ट रूपमा उल्लेख गर्नुपर्छ ।
कुनै विशेष विषय वा अध्ययन क्षेत्रमा निश्चित अर्थ राख्ने विशिष्ट शब्द वा शब्दावली ।
प्राविधिक शब्द प्रस्तुत गर्दा ध्यान दिने कुरा :
शब्दको अर्थ स्पष्ट रूपमा दिनुपर्छ ।
आवश्यकताअनुसार छुट्टै सूची बनाउन सकिन्छ ।
लेखनभरि एउटै अर्थमा निरन्तर प्रयोग गर्नुपर्छ ।
पादटिप्पणी तथा अन्त्य टिप्पणीमा के फरक छ ?
पादटिप्पणी (Footnote) र अन्त्य टिप्पणी (Endnote) दुवै मूलपाठसँग सम्बन्धित थप जानकारी, स्पष्टीकरण वा स्रोत दिन प्रयोग गरिन्छन् । यिनीहरूबीचको मुख्य फरक तिनको स्थान हो ।
पृष्ठको तल
मूलपाठमा प्रयोग गरिएको कुनै शब्द, तथ्य वा विचारबारे थप जानकारी, स्रोत वा स्पष्टीकरण सोही पृष्ठको तल दिइएमा त्यसलाई पादटिप्पणी भनिन्छ ।
लेख वा प्रतिवेदनको अन्त्यमा
मूलपाठसँग सम्बन्धित थप जानकारी वा स्रोतलाई लेख, अध्याय वा प्रतिवेदनको अन्त्यमा छुट्टै रूपमा राखिएमा त्यसलाई अन्त्य टिप्पणी भनिन्छ ।
| फरकको आधार | पादटिप्पणी | अन्त्य टिप्पणी |
|---|---|---|
| अङ्ग्रेजी नाम | Footnote | Endnote |
| स्थान | सम्बन्धित पृष्ठको तल | अध्याय, लेख वा प्रतिवेदनको अन्त्यमा |
| उद्देश्य | थप सूचना, स्पष्टीकरण वा स्रोत दिन | थप सूचना, स्पष्टीकरण वा स्रोत दिन |
| पहुँच | सम्बन्धित पृष्ठमै तुरुन्त पढ्न सकिन्छ | अन्त्यमा गई विवरण हेर्नुपर्छ |
छोटो रूपको सूचीको परिचय दिई यसलाई तयार गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुनै तीन कुराहरू लेख्नुहोस् ।
अनुसन्धान प्रतिवेदन तथा लामो लेखरचनामा पटक–पटक प्रयोग हुने लामा शब्द वा संस्थाको नामलाई संक्षिप्त रूपमा लेखिएको रूपलाई छोटो रूप (Abbreviation) भनिन्छ । यस्ता छोटो रूपहरूलाई व्यवस्थित गरी तयार गरिएको सूचीलाई छोटो रूपको सूची भनिन्छ ।
छोटो रूपको सूची तयार गर्दा ध्यान दिनुपर्ने तीन कुराहरू :
पहिलो पटक पूरा रूप लेख्ने
कुनै छोटो रूप पहिलो पटक प्रयोग गर्दा पहिले त्यसको पूरा नाम लेखी त्यसपछि कोष्ठभित्र छोटो रूप उल्लेख गर्नुपर्छ ।
छुट्टै सूची तयार गर्ने
लामो अनुसन्धान प्रतिवेदन वा लेखरचनामा धेरै छोटो रूप प्रयोग भएका छन् भने तिनको छुट्टै सूची तयार गर्नुपर्छ । यस्तो सूचीलाई प्रायः प्रारम्भिक भागमा व्यवस्थित रूपमा राखिन्छ ।
क्रमबद्ध रूपमा राख्ने
नेपाली र अङ्ग्रेजी दुवै भाषाका छोटो रूप प्रयोग गरिएको अवस्थामा तिनलाई भाषाअनुसार छुट्याई व्यवस्थित तथा वर्णानुक्रममा राख्नुपर्छ ।
Discussion
Share a helpful question, idea, or explanation with other students.